Oğuzların Çavuldur boyundan geldiği bilinen Çaka Bey, göstermiş olduğu denizcilik faaliyetleri sonucunda, Ege Adaları’na sahip olmuş ilk Türk Amirali olarak tarihte yerini almıştır. Doğum tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte adının geçtiği çok az kaynak bulunur. Hakkında bahsedilen en köklü ve en eski kaynak; esir düştüğü sırada 1. Bizans Komutanının kızı, tarihçi Anna Komnena tarafından yazılmış olan ‘’Alexiada’’ eseridir.
Türk destanlarından biri olan Danişmendname’ye göre, 11.YY’da Anadolu’nun fethi ile görevlendirilmiş ve bu mücadeleler sonucunda daha çok küçük yaştayken Bizans İmparatorluğu’na esir düşmüştür. Diğer bazı esirler gibi cesareti dikkat çekmiş ve sonrasında imparator Nikephoros Botaneites ’in sarayına gönderilmiştir.
Alexieda eserinde yazılana göre Çaka Bey; Homeros’u ezbere okuyacak kadar Yunanca öğrenip Bizans savaş stratejilerine hakim olmuş ve üstün başarılarından dolayı ‘’Protonobillissimos‘’ unvanı ile ödüllendirilmiştir.
Çaka Beyliği Ne Zaman Kuruldu?
1081 yılında, Bizans İmparatorluğunun taht değiştirmesiyle birlikte gerileme dönemi başlamıştır. Bazı kaynaklarda yazılana göre; taht kavgası sonrasında Çaka Bey’in İstanbul planı olduğu ortaya çıkmış ve kendini güvende hissetmeyince Ege Adaları’na sığınmıştır. Bu bölgede faaliyet gösteren, içinde akrabalarının ve kardeşinin de bulunduğu Türkler ile birlik olup, şehrin hakimiyetini ele geçirmiş ve sonucunda Çaka Beyliği’ni kurmuştur.
Çaka Beyliği Özellikleri
Asıl amacının Bizans’ı yıkıp yerine Türk Devleti kurmak olduğu bilinen Çaka Bey, kuşatmayı karadan yapamayacağını anlayınca gemiden anlayan Rum bir ustayla birlikte 40 gemi inşa etmiştir. Böylelikle Ege Adaları’nı fetheden ilk denizci Türk devletidir.
Bizans ordusunun zayıfladığını görünce bunu fırsata dönüştüren Çaka Bey İstanbul Kuşatması için Peçenekler ’den, sonrasın da ise Anadolu Selçuklu Devleti’nden yardım istemiş ve İslamiyet öncesi İstanbul’u kuşatan İlk Türk devleti olarak tarihte yerini almıştır.
Çaka beyliği, hakimiyetini sürdürerek donanımsal olarak güçlenmiş ve Türk toplumunun yayılmasına olanak sağlamıştır. Günümüzde bu hakimiyet her yıl 27 Ağustos tarihinde, Türk Deniz Kuvvetleri Günü olarak kutlanmaktadır.
Çaka Bey Neden Öldü?
Anadolu Selçuklu Devleti ile yapılan antlaşmalar sırasında, Selçuklu sultanı Süleyman Şah’ın şehit olmasıyla birlikte Çaka Bey kendini İmparator ilan etmiştir. Bu durumu kullanmak isteyen Bizans İmparator’u Aleksios, Süleyman Şah’ın oğlu ve aynı zamanda Çaka Bey’in kızı ile evli olan 1.Klıçarslan’ı Bizans oyunları olarak planladıkları eylemler ile doldurmayı başarmışlardır. Kendisi için tehlike arz ettiğini düşünen 1.Kılıçarslan 1095 yılında Çaka Bey’i, çağırdığı bir davet sırasında öldürerek şehit etmiştir.
